Жыл бастауы Семей қаласы үшін маңызды мәдени шарамен басталды. 5 қаңтар күні абайтану мектебінің негізін қалаушы, шәкәрімтанушы және мұхтартанушы, ғалым Қайым Мұхамедхановтың туғанына 100 жыл толды. Ғалымның ғасыр тойын айшықты түрде атап өту барысында аптаның сейсенбісінде шаһарда бірнеше мәдени шаралар ұйымдастырылды.
Жыл бойына жалғасатын мерейтойлық шаралардың шымылдығы Семей шаһарындағы Қайым Мұхамедханұлының ескерткішіне гүл шоқтарын қоюдан басталды. Мұнда алдымен ғалымның көзін көрген шәкірті, филология ғылымдарының докторы, профессор Арап Еспенбетов сөз алды.
— Қайым Мұхамедханұлы ҚР Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты, Қазақ ССР-і бірінші гимннің авторы болды. Ол Абайды, оның ақындық мектебін зерттеген біздің бірегей ғалымымыз. Қазақ текстологиясының негізін салған Алаш рухындағы ұлы тұлға. Ендеше, осындай еңбек жасап кеткен, бүгін ғасырға жасы толып отырған ұстазымыздың өзі арамызда болмаса да оның еңбегі сан ғасырларға ұласа бермек. Сондықтан Қайым күні, Қайым жылы, Қайым ғасыры құтты болсын, — деді Арап Еспенбетов.
Қаланың зиялы қауымы мен жастардың басын біріктірген мәдени шарада жанарында от жалындаған жас ақындар жалынды жырларынан шашу шашты. Одан кейін Қайым Мұхамедханұлының рухына тағызым етіп, ескерткіш басына гүл шоқтарын қойды.
Ғалымның 100 жылдығына арналған іс-шаралар топтамасы қаламыздағы Шығыс Қазақстан облыстық Абай атындағы кітапханада жалғасын тауып, ғалымға арналған «Қайым Мұхамедханов – ғалым, тұлға, қайраткер» тақырыбында экспозициаланған кең көлемді көрменің ашылу салтанаты өтті.
Экспозицияда оның өмірі мен шығармашылығы туралы, ғалым еңбектері, Қайым Мұхамедханұлының зерттеу еңбектерінде қолданған Абай оқыған сирек басылымдар топтамасы, ғалымның 1937, 1943, 1946, 1949, 1959 жылдары «Екпінді», «Семей правдасы» газеттерінде жарияланған мақалалары, қолжазбалар қойылған. Сондай-ақ көрмеде жерлесіміз, өлкетанушы, суретшілер Одағының мүшесі, этнограф Оразымбай Бекбаевтың Қайым Мұхамедханұлына арналған граниттен, мрамордан, бронзодан жасаған шығармашылық жұмыстары қойылған. Айта кету керек, кітап көрмесі жыл соңына дейін жұмыс жасайтын болады.
Мәдени шаралар соңында «Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет орталығы» Қоғамдық Қорының құрастыруымен Абай Құнанбаевтың 170 жылдығы аясында және Қайым Мұхамедханұлының 100 жылдық мерейтойы қарсаңында Алматы қаласынан қазақ және орыс тілінде 1000 дана басылыммен жарық көрген «Қайым Мұхамедханов: хаттар сөйлейді» кітабы мен кітапхана сайтындағы «Ғалым, тұлға, қайраткер» тақырыбында ашылған виртуалды кітап көрмесінің тұсаукесерімен жалғасын тапты. Тұсаукесер барысында сөз алған ғалымның ұлы Дегдер Қайымұлы әке еңбегін жоғары бағалап, келешек ұрпаққа насихатталуына атсалысып жүрген жұртшылыққа өзінің алғысын білдірді.
— Әкемді еске алып, оның еңбектері мен мәдени мұрасын жоғары бағалағандарыңыз үшін баршаларыңызға үлкен алғысымды білдіремін. Бүгін таныстырылып отырған кітапқа көптеген баға жетпес қолжазбалар енігізіліп отыр. Алайда әкемнің саяи қуғын-сүргін жылдары көптеген жазбалардың жойылғанын айтып өкініп отырғаны есімде. Дегенмен алдағы уақыттары жоғалған құжаттарын да тауып, қалпына келтіреміз деп ойлаймын. Бұл әкемнің еңбектерін аша түсері анық, — деді Дегдар Қайымұлы.
Асан МЫРЗАХАН, «Семей таңы»
