21 мамыр күні Семейдің қарағайлы орманында шыққан қалың өрт 300 гектар аумақты шарпыған. Мамандар өрттің себебін адам факторымен байланыстыруда. Сейсенбі, 22 мамыр күні «Семей орманы» мемлекеттік орман табиғи резерватында өткен баспасөз жиналысында бас директор Мұрат Дәулетов осылай деді.
Сол күні сағат 13.50-де тұтанған жалынды сөндіру тек кешкі сағат 19.50-де мүмкін болған. «Солтүстік» сауда — логистикалық орталығының арт жағынан басталған өрт жеке секторларға жалғасып, құмды төбешіктерді жағалаған. Бірнеше минуттан кейін оқиға орнына жедел жеткен өрт сөндірушілер 8 сағаттан соң ғана өрттің бетін қайтарыпты.
— 21 мамыр күні сағат 13.50-де бақылау мұнарасынан Энергетик ауданынан шыққан қалың түтін байқалды. 14.08-де оқиға орнына екі экипаж өрт сөндіру машинасы жетті. Өрт құм төбешіктер арқылы жайыла бастағандықтан, онда өту өте қиын болды. Жер бедері күрделі. Сондықтан ол аумақтарға ауыр техниканы жұмылдыру мүмкін болмады. Өскеменнен екі тікұшақ ұшып келіп, көмек көрсетті. Қалың түтіннен өрттің нақты қай жерде болып жатқанын бірден дөп басып анықтай алмадық. Қызыл жалын күшейген соң, филиалдарымыздағы барлық күштерімізді шақырдық,- деді «Семей орманы» резерватының бас директоры Мұрат Дәулетов.
Бас директордың сөзіне сүйенсек, апатты ауыздықтауға 40 бірлік өрт сөндіру машинасы, 3 тікұшақ, 10 трактор, 4 автобус, 3 су тасушы көлік, гидранттар және 350 адам жұмылдырылған. Қазір өрт ошақтарын оқшаулау жұмыстары жүргізіліп жатыр.
— Кешегі күнге дейін 350 адам жұмыс істесе, бүгінде оның жартысы ғана жұмысты жалғастыруда. Қазір ағаш түбірлерін сөндіру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Жалын қайтты, барлық өрт ошақтары тұмшаланды. Алдағы уақытта шығындар толтырылады,- деді ол.
Өрттің басталу ошағы ретінде 3-4 аумақ белгіленіпті. Соған қарай мамандар бұл жағдайды қасақана жасалған апатқа балайды. Әзірге шығындар толық есептелмеген. 12 күннен кейін, яғни өрт салдары толығымен жойылған кезде, республикалық комиссия келіп, апат себебін анықтаумен айналыспақ. Сол күні, ең алдымен, тілсіз жауды қалаға өткізбеу үшін жанталаса әрекет жасағандарын айтқан мамандар әсіресе Красный Кордон ауданының тұрғындарынан балаларын қараусыз қалдырмауды өтінді.
— Көктем шыққалы бері сол күні алғаш рет күн ыстық болып тұрды. Темекі тұқылын өшірмеу, әдейі өрт қою немесе балалардың ойыны — мұның барлығы себепкер болуы мүмкін. Осы жылы Канонер филиалында төрт бала қасақана өрт қойды. Сәтін салғанда, өртті дер кезінде өшіре алдық. Осы жолы да үш аумақта өрт тұтанды. Сондықтан бұл әдейі жасалған іске көбірек ұқсайды. Орман – табиғаттың сәні, баршамыз демалатын орын. Сондықтан оны сақтау, аялау — барша адамзатқа жүктелген аяулы міндет. Осы орайда қала тұрғындарынан орманға барғанда өте абай болуды өтінеміз,- деді ол.
Оның айтуынша, «Семей орманы» табиғи резерватында тілсіз жаудың алдын алуға арналған ТМД елдерінде жоқ арнайы техникалар бар. Тоғыз мұнарада орнатылған бұл құрылғылар арқылы 60 шақырым қашықтыққа дейінгі түтінді байқауға болады.
— Бұл — пилоттық бағдарлама. Құрылғылар тоғыз мұнарада орнатылған. Осы бағдарламаның арқасында бізде осы уақытқа дейін үлкен өрттер орын алған жоқ. 5-6 жыл уақыт көлемінде Семейде ешқандай өрт болмады. Техникалар жылдың кез келген уақытында күні-түні жұмыс істейді. Әдетте, найзағай ойнағаннан кейін 3 күннен соң, орманда өрт болады. Найзағай ойнаған кезде, оператор бірден өрт бөлімшесіне хабар береді де, жалын дереу ауыздықталады,- дейді М.Дәулетов.
Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ, «Семей таңы»
