Вести Семей
  • Новости
    • Политика
    • Культура
    • Общество
    • Преступление
    • Спорт
    • Образование
    • Здравоохранение
  • Главное
  • Авторский блог
результаты не найдены
Посмотреть все результаты
PDF
  • Новости
    • Политика
    • Культура
    • Общество
    • Преступление
    • Спорт
    • Образование
    • Здравоохранение
  • Главное
  • Авторский блог
результаты не найдены
Посмотреть все результаты
Вести Семей
PDF
результаты не найдены
Посмотреть все результаты

ЗЕЙНЕТАҚЫ ЖҮЙЕСІ: БҮГІНІ МЕН ЕРТЕҢІ

01.10.2018

Биыл еліміздің  жинақтаушы зейнетақы жүйесінің құрылғанына 20 жыл. Осынау жылдар ішінде жинақтаушы жүйе талай өзгерістерді еңсеріп, бүгінде ең үздік әлемдік тәжірибелердің стандарттарына сәйкес халыққа қызмет көрсетіп келеді.

1997-1998 жылдары елімізде бастау алған зейнетақы реформасы ортақ жүйеден жинақтаушы жүйеге біртіндеп көшуді мақсат етті. Бұған экономикалық, әлеуметтік, демографиялық себептер негіз болды. Тарихтан мәлім, тоқсаныншы жылдардың соңында қазақ елі өндірістің тоқтап қалуы, көптеген компаниялардың шығынға ұшырауы, бюджет төлемдерінің кешігуі мен қысқартылуы сынды жағдайларды бастан өткерді, салдарынан зейнетақы мен әлеуметтік жәрдемақылар дер кезінде төленбеді.

Статистика агенттігінің деректеріне сүйенсек, 1997 жылы салық төлеуші  қызметкерлер мен зейнеткерлердің ара салмағы бір жарым және бір бірлікті құрады. Зейнетақы жүйесінің тиімді жұмыс істеуі үшін, бұл көрсеткіш кем дегенде төрт және бір бірлік болуы керек, яғни бір зейнеткерге 4 жұмыс істеуші адамнан келуі тиіс. Бұл — әлемдік тәжірибеде дәлелденген жайт. Олай болмаған жағдайда, теңсіздіктің салдарынан туындаған шығындарды мемлекет бюджет есебінен жабуға және тиісінше бюджет тапшылығын жою үшін салықтарды көбейтуге мәжбүр болады. Сондықтан көптеген елдер зейнетақы жүйесін жинақтау немесе оның аралас үлгісіне көшуді жүзеге асыра бастады. Ал кеңестік кезеңдегі мемлекеттер арасында Қазақстан бұл жолға бірінші болып түсті.

Иә, қазақстандық зейнетақы жүйесі түрлі қиын-қыстау кезеңдерді, дағдарыстарды бастан кешірді. Соған қарамастан дамуын тоқтатқан емес. Жалпы зейнетақы жүйесін бірнеше деңгейге бөліп қарастыруға болады. Мәселен, 2013 жылы «Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ құрылып, оған барлық жекеменшік зейнетақы  қорларының жинақтары берілді. Бұл ретте зейнетақы жинақтары салымшының меншігі болып саналады, ал оның сақталуына мемлекет инфляция деңгейін ескере отырып, кепілдік береді деген ең басты қағидат сақталды. Қазір мемлекет 1998 жылға дейін еңбек өтілі бар азаматтарға  базалық зейнетақы төлеуді жалғастыруда. Алайда биыл шілде айынан бастап базалық зейнетақы тағайындаудың тәртібі өзгерді. Енді базалық зейнетақының көлемі еңбек өтілінің мерзімі мен жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатынасу өтіліне байланысты болады. Екінші деңгейге сәйкес, 1998 жылдан бастап жұмыс істеп келе жатқан жинақтаушы зейнетақы жүйесі жұмыскердің табысынан аударылған міндетті зейнетақы жарнасының он пайызынан және 2014 жылдың басында енгізілген — қауіпті өндірісте еңбек ететіндерге жұмыс беруші тарапынан төленетін бес пайыздық зейнетақы жарнасынан тұрады. Бұл жинақтар салымшының меншігі және мұраға беріледі. Үшінші деңгей – ерікті зейнетақы жарналары. Осы салым арқылы салымшы өзінің зейнетақы капиталын өсіре алады. Осылайша, қазір республикамызда зейнетақымен қамтамасыз ету жолында мемлекет, жұмыс беруші және жұмыскер арасындағы байланыс күшейтіліп, дифференциалды зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесі қалыптасып үлгерді.

— Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің іске қосылғанына жиырма жыл болса да, халық оның қалай жұмыс істейтінін жете түсіне бермейді. Ал мұндай түсінбеушілік зейнетақы жүйесіне деген сенімсіздікті тудырады. Әрі бұрын болған келеңсіз жайттар да қоғам арасында жағымсыз пікір қалыптастырып, Қордың беделі мен абыройына біршама кері ықпалын тигізгені жасырын емес. Қазіргі күні Қор тарапынан тұрақты кездесулер ұйымдастырылып, халық игілігі үшін ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, Ашық есік күндері өткізілуде. Бұл қарапайым тұрғындарға жинақтаушы зейнетақы жүйесі жайында мол мағлұмат алуға мүмкіндік береді. Әрине, ел-жұртты қарттыққа жинақталған қаражатының болашағы, қандай зейнетақы алатыны, оның қалай сақталатыны сияқты мәселелердің толғандыратыны заңды құбылыс. Сондай-ақ зейнетақы туралы заңнамаға енгізілетін өзгерістердің әсері, жеткілікті зейнетақыға қол жеткізу үшін не істеу керек екендігі – мұның бәрі салымшыларды алаңдатады. БЖЗҚ қызметін пайдаланушылар үшін Қор кеңселеріне бармай-ақ қызмет алуға мүмкіндік беретін электронды сервистер енгізілуде. Бұл бізді, яғни салымшыларды қуантады. Себебі, әр салымшы Қор сайтындағы жеке кабинетіне кіріп, электрондық цифрлық қолтаңбасы (ЭЦП) арқылы төлемдерінің көлемі туралы ақпарат алып, зейнетақы есепшотының жағдайын қадағалай алады. Бұл өте тиімді,- дейді қаржы саласының ардагері Кайникамал Нұрғалиева.

Айта кетейік, өткен жылдың қазан айында «БЖЗҚ» АҚ директорлары Кеңесінің шешімімен Қордың 2017-2021 жылдарға арналған корпоративті даму стратегиясы қабылданған болатын. Ол зейнетақы жинақтау жүйесінің қаржылық тұрақтылығы мен тиімділігін арттырып, қамтамасыз етуге бағытталған. Ағымдағы жылы әйел адамдардың зейнеткерлікке шығу жасын біртіндеп ұлғайтуға, Қордан алынатын төлем тәртібіне қатысты бірқатар өзгерістер орын алса, екі жылдан кейін шартты-жинақтаушы компоненті енгізілмек. Мамандардың сөзіне қарағанда, бұл жүйенің артықшылығы сол – шартты зейнетақы шотындағы қаражат бітсе де, төлем өмір бойы жасалады. Ол үшін жүйеге аз дегенде бес жыл қатысу керек. Алайда бұл жинақ мұраға қалдырылмайды.

Бүгінде Қор ерікті зейнетақы жинақтарын дамыту саласындағы әлемдік тәжірибені зерттеуде.  Келер жылы зейнетақы жүйесіне енгізілетін тағы бір жаңалық – бірыңғай жиынтық төлем. Бұл төлем зейнетақы жүйесінен шет қалған миллиондаған адамды зейнетақы, әлеуметтік сақтандыру, медициналық сақтандыру жүйесіне тарту үшін енгізілмек.

Жібек СЕРҒАЗЫ, «Семей таңы».

 

Связанные новости

В ООН рассмотрят предложение Казахстана о создании международной водной организации

21.11.2026
В ООН рассмотрят предложение Казахстана о создании международной водной организации

Предложение Токаева рассмотрят в Абу-Даби в рамках диалога о дальнейшем международном сотрудничестве в водной сфере Предложение Казахстана о создании Международной...

Читать далее ...

На площадке «АйтClub» обсудили реализацию инициативы «Народная стройка» в регионе

20.11.2026
На площадке «АйтClub» обсудили реализацию инициативы «Народная стройка» в регионе

На первом заседании интеллектуального клуба «АйтClub» обсудили инициативу Главы государства «Народная стройка» и пути её реализации в регионе. Участники встречи...

Читать далее ...

На площадке «АйтClub» обсудили вопросы инклюзивного образования

20.11.2026
На площадке «АйтClub» обсудили вопросы инклюзивного образования

В Послании народу Казахстана Глава государства Касым-Жомарт Токаев уделил внимание вопросам инклюзивного образования. Эту тему также обсудили на первом заседании...

Читать далее ...

В области Абай начал работу интеллектуальный клуб «АйтClub»

20.11.2026
В области Абай начал работу интеллектуальный клуб «АйтClub»

В области Абай состоялось первое заседание интеллектуального клуба «АйтClub», созданного для обсуждения актуальных общественно-политических, социально-экономических вопросов и проблем регионального развития...

Читать далее ...

1,5 млн книг за два месяца: участники получили первые знаки отличия «Читающей нации»

19.11.2026
1,5 млн книг за два месяца: участники получили первые знаки отличия «Читающей нации»

Республиканский марафон «Читающая нация» вышел на 66-й день. За это время участники прочитали более 1,5 миллиона книг. Сейчас участники уже...

Читать далее ...

Задачи Послания: модернизация инфраструктуры, развитие производства и повышение доходов населения

19.11.2026
Задачи Послания: модернизация инфраструктуры, развитие производства и повышение доходов населения

Инициатива «Народное строительство», обозначенная в Послании Главы государства народу Казахстана, диверсификация экономики, развитие транспортно-логистической инфраструктуры и повышение благосостояния трудящихся стали...

Читать далее ...

Новости

В ООН рассмотрят предложение Казахстана о создании международной водной организации

13 часов назад

На площадке «АйтClub» обсудили реализацию инициативы «Народная стройка» в регионе

2 дня назад

На площадке «АйтClub» обсудили вопросы инклюзивного образования

2 дня назад

В области Абай начал работу интеллектуальный клуб «АйтClub»

2 дня назад

1,5 млн книг за два месяца: участники получили первые знаки отличия «Читающей нации»

3 дня назад

Задачи Послания: модернизация инфраструктуры, развитие производства и повышение доходов населения

3 дня назад

Экономика круглогодичного курорта: как горы формируют новую экономику Алматы

3 дня назад

«Строить! Еще раз строить!»: опыт Казахстана по инвестированию в инфраструктуру привлек внимание зарубежных СМИ

3 дня назад

Энергетическая безопасность: модернизация инфраструктуры как важное условие устойчивого развития Казахстана

3 дня назад

Достоинство человека и личная свобода – ценности, защищаемые Конституцией

3 дня назад
Читать далее ...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Редактор:

Шынар Рысакова

Корреспонденты:

Акерке Турсунова

Рената Тахирова

 

Адрес редакции:

F18A5H3, г. Семей, улица К. Мухамедханова, 12.

Контакты:

Приемная директора — 523657;  редактор — 520734;  отдел рекламы и подписки — 560803; факс — 520475.

 

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Свидетельство о перерегистрации на учет Министерством культуры и информации Республики Казахстан №13658-Г, 31.05.2013г.


Яндекс.Метрика

© ТОО«Газеты Семей таңы  – Вести Семей»

результаты не найдены
Посмотреть все результаты
  • Новости
    • Политика
    • Культура
    • Общество
    • Преступление
    • Спорт
    • Образование
    • Здравоохранение
  • Главное
  • Авторский блог

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС