Вести Семей
  • Новости
    • Политика
    • Культура
    • Общество
    • Преступление
    • Спорт
    • Образование
    • Здравоохранение
  • Главное
  • Авторский блог
результаты не найдены
Посмотреть все результаты
PDF
  • Новости
    • Политика
    • Культура
    • Общество
    • Преступление
    • Спорт
    • Образование
    • Здравоохранение
  • Главное
  • Авторский блог
результаты не найдены
Посмотреть все результаты
Вести Семей
PDF
результаты не найдены
Посмотреть все результаты

ТАРИХИ ҒИМАРАТ ТАҒДЫРЫ ТАЛАЙДЫ АЛАҢДАТУДА

19.11.2019

Семейліктерге қала орталығындағы бұрынғы зоотехникалық малдәрігерлік  институтының ескі ғимараты жақсы таныс. Өткен ғасырда өртке орынған  ХІХ ғасырдағы сәулет өнері ескерткішінің қалпына келтірілуін қала тұрғындарының күткеніне де талай уақыт болды.

Бұл ғимаратта 1873 жылы Семейдегі төрт сыныптық әйелдер гимназиясы ашылып, оқу орнының алғашқы оқытушыларының бірі шаһардың тұңғыш кәсіпқой суретшісі,  Орыс географиялық қоғамының мүшесі В.Н.Белослюдов болған. 1909 жылы прогимназияның атауы әйелдер гимназиясы деп өзгертіліп, оқу мерзімі 7 жылға ұзартылған. Кейін бұл ғимаратта партия мектебі орналасты. Ал Ұлы Отан соғысы жылдарында аталған ғимарат көшпелі госпитальға айналды.

1952 жылы Семей қаласында   Зоотехникалық-малдәрігерлік институты ашылып, 1957 жылы республикамыздың ауыл шаруашылығы саласында еңбек ететін алғашқы 256 маманды  осы ғимараттан түлетті.

Қаладағы Уранхаев көшесіндегі талай тарихтың куәсі болған сәулет өнерінің ескерткіші — осы үш қабатты қызыл кірпіштен қаланған ғимарат 1986 жылы желтоқсан айында өртеніп кетті. Тағаны тізбектелген шойтас, қабырғалары мен бөлме аралықтары кірпіштен қаланған, өңделмеген, қасбеті орташа күрделілікте безендірілген, шатыры темір, еденіне тақтай, плитка және цемент сияқты құрылыс материалдары  төселген ғимараттың биіктігі 14,8 метр, ал көлемі 37208 текше метр.

Ғимарат тарихында екі рет өрт шыққан. Бір қызығы, екі апатты жағдай да акт залында дәл сол айда орын алған. Анығын айтсақ, 1917 жылы 9 желтоқсанда және 1986 жылы 11 желтоқсанда.

Алғашында, яғни 1917 жылы, гимназия шәкірттері акт залында керосин шамын еденге құлатып алып, өрт тұтанған. Өрт сөндірушілер шақырылып, жалын ауыздықталғанымен, түн ортасында, 10 желтоқсанда, қайта өршіген. Бұл жолғы жалын алғашқыдан да қатты болып, өрт едәуір қиындықпен сөндірілген екен.

Араға 69 жыл салып, сол акт залының жылу батареясын дәнекерлеу жұмысы кезінде жалын ашық едендердің арасына түсіп, апатты жағдай қайталанады. Дәнекерлеруші еденге шелектеп су құйғанымен, тілсіз жауды ауыздықтау мүмкін болмайды. Тіпті институт басшылығының айыппұлдан қашып, жағдайды өздері реттемек болып әрекет еткендері, шамалары жетпеген соң өрт сөндірушілердің көмегіне жүгінуге мәжбүр болғандары да мұрағат құжаттарында сақталған. Құтқару қызметі дереу жеткенімен, студенттерді ғимараттан шығаруға тағы жиырма минут уақыт кетеді. Бұл кезде өрт мың шаршы метрден астам аумақты қамтып үлгерген. Ал жалын биіктігі жеті метрден асты. Бұл қала тарихындағы ең үлкен өрт болған еді. Өрт сөндірушілер тәулік бойы қызыл жалынмен алысып, сөндірілгеннен кейін де үш күн бойы  күзеткен.

Алғашқы өрттен соң ғимаратты қалпына келтіруге бүкіл қала тұрғындары жұмылса, 1986 жылғы  апаттан соң семейліктер мемлекеттің қолдауын күтті. Деректерге сүйенсек, өрттен кейін жөнделмей тұрған ғимарат 1990 жылдары жекеменшікке өткен. Бірақ әлі күнге дейін мемлекеттің қорғауында. Жергілікті әкімдіктің ғимараттың қалпына келтірілетіні туралы айтқанына да талай жылдың жүзі болды.

Қалалық жер қатынастары бөлімінің басшысы Құдайберген Сейілханов жуырда журналистермен өткен баспасөз мәслихатында ғимаратты 2014 жылы Семей қаласының тумасы сатып алғанын жеткізді. Бүгінде Алматы қаласында тұратын кәсіпкер нысанның тарихи сәулетін бұзбай, қалпына келтіруге сөз берген. Алайда нәтиже болмай тұр.

— Біз кәсіпкерге ескерту жолдадық. Егер осыдан кейін тиісті шараларды қолданбаса, мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы тарапынан үлкен мөлшерде айыппұл салынуы мүмкін екендігін де айттық. Бұған дейін кәсіпкер қала әкіміне келіп, ғимаратты сәулет өнерінің тарихи құндылығы ретінде қалпына келтіруге уәде берген,- деді Құдайберген Сейілханов.

Алайда кәсіпкер өзінің міндетін орындауға асығар емес. Қала тұрғындары әзірге ғимараттың 33 жыл бұрынғы өрттен кейінгі құр қаңқасын тамашалауда. Алдағы уақытта тарихи сәулет ескерткішінің қандай мақсатқа пайдаланылатыны да әлі белгісіз. Қалай болғанда да сүйікті қаламыздың сұрқын қашырып тұрған ғимарат жөнделсе деген көп тілегі, бәлкім, алдағы 2020 жылы орындалар деген үміт бар.

Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ, «Семей таңы»{jcomments off}

Связанные новости

В ООН рассмотрят предложение Казахстана о создании международной водной организации

21.11.2026
В ООН рассмотрят предложение Казахстана о создании международной водной организации

Предложение Токаева рассмотрят в Абу-Даби в рамках диалога о дальнейшем международном сотрудничестве в водной сфере Предложение Казахстана о создании Международной...

Читать далее ...

На площадке «АйтClub» обсудили реализацию инициативы «Народная стройка» в регионе

20.11.2026
На площадке «АйтClub» обсудили реализацию инициативы «Народная стройка» в регионе

На первом заседании интеллектуального клуба «АйтClub» обсудили инициативу Главы государства «Народная стройка» и пути её реализации в регионе. Участники встречи...

Читать далее ...

На площадке «АйтClub» обсудили вопросы инклюзивного образования

20.11.2026
На площадке «АйтClub» обсудили вопросы инклюзивного образования

В Послании народу Казахстана Глава государства Касым-Жомарт Токаев уделил внимание вопросам инклюзивного образования. Эту тему также обсудили на первом заседании...

Читать далее ...

В области Абай начал работу интеллектуальный клуб «АйтClub»

20.11.2026
В области Абай начал работу интеллектуальный клуб «АйтClub»

В области Абай состоялось первое заседание интеллектуального клуба «АйтClub», созданного для обсуждения актуальных общественно-политических, социально-экономических вопросов и проблем регионального развития...

Читать далее ...

1,5 млн книг за два месяца: участники получили первые знаки отличия «Читающей нации»

19.11.2026
1,5 млн книг за два месяца: участники получили первые знаки отличия «Читающей нации»

Республиканский марафон «Читающая нация» вышел на 66-й день. За это время участники прочитали более 1,5 миллиона книг. Сейчас участники уже...

Читать далее ...

Задачи Послания: модернизация инфраструктуры, развитие производства и повышение доходов населения

19.11.2026
Задачи Послания: модернизация инфраструктуры, развитие производства и повышение доходов населения

Инициатива «Народное строительство», обозначенная в Послании Главы государства народу Казахстана, диверсификация экономики, развитие транспортно-логистической инфраструктуры и повышение благосостояния трудящихся стали...

Читать далее ...

Новости

В ООН рассмотрят предложение Казахстана о создании международной водной организации

1 час назад

На площадке «АйтClub» обсудили реализацию инициативы «Народная стройка» в регионе

1 день назад

На площадке «АйтClub» обсудили вопросы инклюзивного образования

1 день назад

В области Абай начал работу интеллектуальный клуб «АйтClub»

1 день назад

1,5 млн книг за два месяца: участники получили первые знаки отличия «Читающей нации»

2 дня назад

Задачи Послания: модернизация инфраструктуры, развитие производства и повышение доходов населения

2 дня назад

Экономика круглогодичного курорта: как горы формируют новую экономику Алматы

2 дня назад

«Строить! Еще раз строить!»: опыт Казахстана по инвестированию в инфраструктуру привлек внимание зарубежных СМИ

2 дня назад

Энергетическая безопасность: модернизация инфраструктуры как важное условие устойчивого развития Казахстана

2 дня назад

Достоинство человека и личная свобода – ценности, защищаемые Конституцией

2 дня назад
Читать далее ...

Директор:
Риза Асанқызы Молдашева

Редактор:

Шынар Рысакова

Корреспонденты:

Акерке Турсунова

Рената Тахирова

 

Адрес редакции:

F18A5H3, г. Семей, улица К. Мухамедханова, 12.

Контакты:

Приемная директора — 523657;  редактор — 520734;  отдел рекламы и подписки — 560803; факс — 520475.

 

 

e-mail:
info@semeytany.kz


Свидетельство о перерегистрации на учет Министерством культуры и информации Республики Казахстан №13658-Г, 31.05.2013г.


Яндекс.Метрика

© ТОО«Газеты Семей таңы  – Вести Семей»

результаты не найдены
Посмотреть все результаты
  • Новости
    • Политика
    • Культура
    • Общество
    • Преступление
    • Спорт
    • Образование
    • Здравоохранение
  • Главное
  • Авторский блог

© «Семей таңы газеттері – Вести Семей» ЖШС